شرح ۳۰ سال تلاش برای آموزش و تربیت نوجوانان ایران؛ چگونه علامه شدیم؟
*حاج حسن توفيقحق/ عضو هيأت مؤسس مجتمع علامه طباطبايی
پشت ميز کارم در هيأت مرکزی گزينش وزارت آموزش و پرورش نشسته بودم. يکی از همکاران هيأت تحقيق، آرام صدايم کرد. هنوز طنين صدايش در گوشم زنگ میزند: «آقای توفيقحق، با نگاهی که به تربيت نيروی انسانی داريد میخواهم به شما پيشنهاد تأسيس مدرسه غيرانتفاعی نمايم.» آن روزها همه زمانم به انتخاب شايستهترين انسانها برای آموزش و پرورش اختصاص داشت. پيشنهادش را دوست داشتم اما مشغلهام بيش از آن بود که بپذيرم. او اما حرفم را قبول نکرد. شناسنامهام را گرفت و رفت. سال ۱۳۶۸ بود.
اداره امور مدارس غيرانتفاعی وزارت آموزش و پرورش، با تأسی به سخنان امام خمينی (ره) تازه تأسيس شده بود. ايشان در سال ۱۳۶۷ فرمودند: «مردم را در امر فرهنگی مشارکت دهيد.»
اولين مدرسه را چطور تأسيس کرديد؟
درخواستم برای تأسيس مدرسه به جريان افتاد. مرحوم آقای نادر قاسمی، از دوستان مورد اعتمادم سه نام شهيد بهشتی، شهيد مطهری و علامه طباطبايی (رحمه الله عليهم) را برای مدرسه پيشنهاد کرد. پس از طی مراحل اداری، «مجوزی حقيقی به نام اينجانب برای تأسيس مدرسه راهنمايی غيرانتفاعی علامه طباطبایی» صادر شد. شهريور سال ۱۳۷۲ بود.حتی دفتری برای نشستن نداشتيم. زير يکی از درختان تبريزی حياط مدرسه، ميز گذاشتيم و از دانشآموزان ثبتنام کرديم. ما «پنج نفر» همهدف شده بوديم تا مدرسهای در شأن ايران اسلامی بسازيم. هدفمان تربيت «انسانی مفيد» برای جامعه بود. پس بايد سيستمی طراحی میکرديم تا هم از نظر علمی قوی باشد و هم در بستر باورهای عميق اسلامی و فرهنگ اصيل ايرانی دانشآموزان را رشد دهد. هر پنج نفرمان معلم و فرهنگی بوديم. من، پيش از آنکه در ستاد وزارت آموزش و پرورش مشغول به کار شوم، معاون آموزشی مناطق ۱۲ و ۱۸ شهر تهران بودم. قبل از آن هم در منطقه ۱۶ «معلم» بودم. مرحوم آقای نادر قاسمی، نيروی فرهنگی و انقلابی بود. آقای شيرزاد گلشاهی فعال دانشگاهی بود. آقای رضا حسنی، معلم رسمی آموزش و پرورش و آقای عليرضا ظفری هم نيروی آزاد آموزش و پرورش محسوب میشد. ما پول زيادی نداشتيم ولی به راهمان ايمان داشتيم.
خاطرم هست که با ۷۰۰ هزار تومان سرمايه اوليه، نخستين مدرسه مجتمع فرهنگی، آموزشی علامه طباطبایی را راهاندازی کرديم. اين مدرسه در مقطع راهنمايی شکل گرفت و امروزه به نام واحد ميرداماد شناخته میشود. آن روزها يک خانه در خيابان سربداران، واقع در ابتدای خيابان شهيد مطهری تهران رهن کرده بوديم. به لحاظ حسن شهرت فرهنگی و آموزشی اعضای هيأت مؤسس، در همان سال نخست ۱۳۰ دانشآموز در مدرسه ثبتنام کردند. همگی در مدرسه کار میکرديم. آقای ظفری، معلم رياضی شد، آقای حسنی، علوم میگفت. آقايان قاسمی و گلشاهی هم دينی درس میدادند. اول مهر سال ۱۳۷۲ بود.
ضرر مالی کرديم، جمع هفت نفره، سه نفر شد
از همان ابتدا معتقد بوديم که تنها با «کار خوب» میتوانيم اعتماد اولياء را جلب کنيم. تجربه سالهای بعد نشان داد که درست فکر میکرديم. پس از سال نخست، آقای رسول عليزاده که از نيروهای فرهنگی بود و آقای محمد جعفر مستوفی که تجربههای موفق در فعاليتهای اقتصادی داشت و فرزندش در مدرسه علامه طباطبایی تحصيل میکرد به جمع ما پيوستند.
به اين ترتيب، «مؤسسه ادب و دانش» را با هفت عضو مؤسس تشکيل داديم تا مدرسه علامه طباطبایی را مديريت کند. من هم مجوز حقيقی تأسيس مدرسه را به مجوزی حقوقی و به نام «مؤسسه ادب و دانش» تغيير دادم. تلفيق نگاه اقتصادی اعضای جديد با رويکرد فرهنگی، آموزشی اعضای اوليه هیأت مؤسس، اثر مثبتی در توسعه فعاليتها داشت.
سال ۱۳۷۵ با تملک يک باب خانه در منطقه اميرآباد شمالی تهران، توسط آقای مستوفی، نخستين دبيرستان علامه طباطبایی توسط مؤسسه تشکيل و بعدها به واحد کارگر شهره شد. ما تلاش کرديم تا با مطالعه سيستم آموزشی موفق مدارس ايرانی و خارجی، به طور مستمر کيفيت آموزشی مدارس را ارتقاء دهيم. کار فرهنگی را هم دراز مدت میديديم. بنابراين، درباره اجرای برنامههای فرهنگی به سود و زيان توجه نداشتيم. حتی اگر در اين حوزه زيان مادی میديديم، اعتقاد داشتيم که بايد کار را ادامه دهيم. اوضاع اقتصادی مؤسسه سخت شده بود، ۱۱۰ ميليون تومان کسری آورديم.
آقايان گلشاهی، حسنی، عليزاده و مرحوم قاسمی تصميم گرفتند سهامشان را واگذار کنند. من به اتقاق آقايان مستوفی و ظفری بر ادامه راهمان اصرار داشتيم. بزرگی نام «علامه طباطبایی (ره)» برايمان اهميت داشت.سال ۱۳۷۸ بود. يک قطعه زمين حدود ۲۵۰۰ متری در منطقه پنج تهران از سازمان زمين شهری خريداری کرديم تا فعاليتهايمان را توسعه دهيم. سال ۱۳۷۸ کار تملک و احداث پروژه ساختمانهای اداری و آموزشی علامه طباطبايی، در منطقه آبشناسان آغاز و در سال ۱۳۸۱ به پايان رسيد تا دبيرستان علامه طباطبایی واحد آبشناسان افتتاح شود.
پيش از آن هم به سال ۱۳۷۹، دبيرستان علامه طباطبایی – واحد فاطمی به بهرهبرداری رسيده بود. حالا ديگر مجتمع شده بوديم. «مجتمع علامه طباطبایی». موفقيت دانشآموزان و اقبال روزافزون اولياء، برای ثبتنام فرزندانشان، در مجتمع علامه طباطبایی وظيفه ما را در افزايش کيفيت و توسعه کمی مدارس سنگينتر کرد. «واحد راهنمایی آبشناسان (دبيرستان دوره اول)» بهعنوان يکی ديگر از واحدهای بزرگ و دومين واحد راهنمایی مجتمع تأسيس شد. سال ۱۳۸۴ بود.
مسئوليتمان روز به روز سنگينتر میشد
مجتمع علامه طباطبایی با افزايش ظرفيتهای مختلف علمی، فرهنگی، تربيتی، هنری، پژوهشی و ورزشی به مرور توسعه يافت. دانشآموزان در دانشگاههای خوب کشور پذيرفته و در المپيادهای مختلف برگزيده شدند. مسئوليتمان روز به روز سنگينتر میشد. در اين مسير آقای ظفری هم بهعنوان يکی از سه عضو هيأت مؤسس، در سال ۱۳۹۰ سهامش را واگذار کرد. با افزايش مراجعه دانشآموزان، ناگزير به توسعه بوديم. مجتمع علامه طباطبایی (ره) شش واحد دبيرستانی، سه واحد راهنمایی و یک واحد دبستان داشت. سال ۱۳۹۱ بود.
۶۰۰نفر همدل، کجا کار میکنند؟
من آموزش را به عنوان وسيلهای برای توجه اولياء و دانشآموزان بسوی تعالی انسانی میبينم و همچنان مانند روزهای اول تأسيس مدرسه علامه طباطبایی معتقد به تربيت «انسان مفيد» هستم. انسانی که از نظر علمی قوی و به آموزشهای روز مجهز باشد، تربيت اسلامی شده و به وطنش غيرت داشته باشد. انسانی خلاق، فرهيخته و وفادار به ميثاقها در جامعه. هر چند از ۲۵ سال پيش تاکنون موفقيتهای خوبی کسب کردهايم اما هنوز تا رسيدن به مقصود راه درازی در پيش داريم. پس بايد بيشتر تلاش کنيم.
بايد به ارتقاء کيفی آموزش و تربيت جوانان بيش از توسعه کمّی اهميت دهيم، تا اندامی متوازن داشته باشيم. ابزار مهم ما برای چنين ارتقاء مستمری نيروی انسانی است. مفتخرم که حدود ۶۰۰ نفر، با متوسط سنی حدود ۳۵ سال، مسئوليتهای «مؤسسه انديشه مهر علامه طباطبایی» و تعليم و تربيت دانشآموزان را بر عهده دارند. همکاران عزيز ما، در جوانی با تجربه شدهاند. ما با آنان رابطهای «خالصانه» و «دلی» داريم. اين رابطه باعث پيوستگی متعهدانه همه به مجموعه شده است. نتيجه اين پيوستگی، هماهنگی بيشتر برای خدمترسانی به دانشآموزان است.
جشن تولد ۲۵ سالگی با ۳۰۰۰ عضو خانواده
مهرماه ۱۳۹۷، جشن تولد «ربع قرن فعاليت مجتمع فرهنگی، آموزشی علامه طباطبایی» را پس از ۲۵ سال تلاش برگزار کرديم. در حالی که حالا فعاليتهای مجتمع علامه طباطبایی در دو مؤسسه فرهنگی، آموزشی «انديشه مهر علامه طباطبایی» و «ادب و دانش» متمرکز شده است. در سال ۱۳۹۹، پیشدبستان و دبستان دخترانه دوره اول علامه طباطبایی- واحد تهرانپارس نیز در کنار دبستان دوره دخترانه علامه طباطبایی- واحد تهرانپارس، به مجموعه مدارس مؤسسه «اندیشه مهر علامه طباطبایی» اضافه شد تا با ۱۳ واحد آموزشی وارد قرن پانزدهم شمسی شد. حالا دو مؤسسه «ادب و دانش» و «اندیشه مهر علامه طباطبایی» مجموعاً ۲۵ مدرسه پسرانه و دخترانه علامه طباطبایی را در مقاطع مختلف اداره میکنند. ۹ مدرسه در مقطع ابتدایی، شش مدرسه در مقطع متوسطه دوره اول و ۱۰ مدرسه در مقطع متوسطه دوره دوم. افتخار من اين است که پس حدود ۵۰ سال خدمت در آموزش و پروش فرزندان ايران، اينک در مؤسسه فرهنگی، آموزشی «انديشه مهر علامه طباطبایی» خدمتگزار حدود ۳۰۰۰ دانشآموز، معلم و پرسنل اجرایی عضو «خانواده بزرگ علامه طباطبایی» هستم.